Padaczka

Padaczka, zwana inaczej epilepsją towarzyszy wielu zaburzeniom układu nerwowego. Choroba ta nie jest rzadkością gdyż dotyczy aż 1 % Polaków.

Schorzenie to charakteryzuje się napadami padaczkowymi, które najczęściej pojawiają się młodym wieku. Atak może być jednorazowy w ciągu całego życia, ale może także pojawiać się cyklicznie. Aby zdiagnozować padaczkę napady muszą być powracające, nie wystarczy jeden napad izolowany lub przygodny, nawet zespół takich ataków nie jest równoważny z wystąpieniem choroby.
Padaczka ma złożoną etiologię, jej objawy powodowane są nadmiernymi wyładowaniami neuronów co zakłóca prawidłowe funkcjonowanie procesów zachodzących w  mózgu. Takie odbiegające od normy wyładowania rozpoznaje się na podstawie badań EEG czyli zapisu elektroencefalograficznego. Nie zostało jednak odkryte co powoduje takie silne bioelektryczne wyładowania komórek mózgowych w przypadku padaczki samoistnej. Wyjaśnienie tego nurtującego wielu naukowców pytania pomogłoby zapewne znaleźć sposób na skuteczną walkę z tą chorobą, a także na przeciwdziałanie jej.
Gdy mamy do czynienia z typem padaczki objawowej możemy rozróżnić m.in. padaczkę pourazową, alkoholową czy taką, która wynika z zaawansowanego wieku. W przypadku padaczki objawowej o nieustalonej przyczynie do napadów może dojść na skutek mocnego wzruszenia, silnego stresu czy znalezienia się zasięgu dźwięku o pewnej częstotliwości. Znaczenie dla wystąpienia napadu może mieć bodziec świetlny, pochodzący np. z ekranu monitora czy oświetlenia dyskoteki. Mogą to być również bodźce hormonalne, związane np. z menstruacją. Padaczkę objawową mogą wywołać przewlekłe choroby matki w okresie ciąży takie jak np. cukrzyca. Innymi przyczynami mogą być: zapalenie mózgu, urazy czaszki czy guzy mózgu.

Napad padaczkowy objawia się nagłym i przejściowym zakłóceniem zjawisk natury ruchowej, wegetatywnej czy psychicznej. Zgodnie z międzynarodową klasyfikacją, napady padaczkowe dzieli się na uogólnione i częściowe. W napadach uogólnionych wyładowanie bioelektryczne obejmuje od razu obie półkule mózgowe, natomiast w napadach częściowych wyładowanie obejmuje część jednej półkuli mózgu. Najczęstszym uogólnionym napadem padaczkowym u osób dorosłych jest tzw. napad duży (grand mai), czyli napad toniczno-kloniczny. Zaczyna się on naglą utratą przytomności powodującą upadek chorego. Natychmiast po upadku występuje wzmożone (toniczne) napięcie mięśni całego ciała, powodujące często odgięcie głowy do tyłu i wyprężenie kończyn. W tym czasie chory nie oddycha, wobec czego stopniowo narasta sinica powłok. Faza toniczna napadu trwa kilka, kilkanaście sekund, czasem przedłuża się do minuty. Po niej następuje faza kloniczna napadu, czyli drgawki uogólnione kończyn i głowy. W tej fazie chory zaczyna już oddychać, ale w sposób mało wydolny. W czasie napadu dochodzi zwykle do przygryzienia języka oraz bezwiednego oddania moczu, a czasem stolca. Po ustąpieniu drgawek chory jest jeszcze przez pewien czas nieprzytomny, a po odzyskaniu przytomności może być senny lub zamącony.
Innym rodzajem uogólnionego napadu padaczkowego, występującego częściej u dzieci, jest tzw. napad mały (petit mai). Może występować w postaci tzw. ?wyłączania się". Dziecko wtedy nagle przerywa wykonywaną czynność i przez kilka sekund jest jakby wyłączone z otoczenia, nie nawiązuje kontaktu i nie odpowiada na zadawane pytania. Po ustąpieniu napadu powraca ono natychmiast do przerwanej czynności, często nie ma świadomości chwilowego wyłączenia się. W tym rodzaju napadów nie dochodzi do upadku ani nie pojawiają się drgawki. Do napadów uogólnionych zalicza się również napady miokloniczne polegające na szybkich skurczach mięśni występujących w różnych miejscach, którym może, ale nie musi towarzyszyć utrata przytomności.

Większość przypadków padaczki może być skutecznie leczona. Leki przeciwpadaczkowe mogą działać na dwa sposoby. Po pierwsze mogą zapobiec rozprzestrzenianiu się impulsów bioelektrycznych w mózgu poprzez ustabilizowanie błony komórkowej. Drugie działanie tych leków polega na tym, że przywracają one równowagę pomiędzy ilością neuroprzekaźników pobudzających i hamujących.
Gdy padaczka wywołana jest uszkodzeniem mózgu przez np. krwiak czy guz leczenie polega na tym, że usuwa się przyczynę bezpośrednio.

Jak można pomóc choremu na padaczkę w czasie wystąpienia u niego napadu? 
Przede wszystkim należy pamiętać, że osobę taką zabezpieczamy przed upadkiem, skaleczeniem i innymi sytuacjami, które mogą spowodować u chorego obrażenia ciała. Dodatkowo ważne jest by nie próbować krępować ruchów chorego, tym bardziej na siłę otwierać zaciśnięte szczęki takiej osoby czy wkładać jej do ust twardych przedmiotów. Nie podaje się także żadnych leków ani płynów.